Były premier i minister spraw zagranicznych Szwecji Carl Bildt mówił o perspektywie rozejmu i dalszym losie Ukrainy zarówno w rozmowie z Dagens Industri, jak i w felietonie dla Kyiv Independent. Bildt, który regularnie odwiedza Ukrainę, ocenia szanse na zakończenie działań wojennych, wielkość ryzyka dla odbudowy kraju oraz rolę Europy w zapewnieniu długoterminowego wsparcia.
Czy zawieszenie broni jest realne?
Bildt wskazuje, że tworzy się przestrzeń do zawarcia rozejmu w ciągu najbliższych kilku lat, być może już w przyszłym roku. Jego zdaniem Kreml może zgodzić się na takie porozumienie wzdłuż istniejącej linii frontu, jeśli oceni, że dalsza eskalacja przynosi mu więcej strat niż korzyści. Jednocześnie były szef rządu wyraźnie zaznacza, że zawieszenie broni nie przełoży się automatycznie na trwały pokój z Władimirem Putinem na Kremlu.
Co oznacza „brak pokoju" w praktyce?
Bildt przewiduje okres długotrwałej politycznej konfrontacji i negocjacji po ewentualnym rozejmie. Prawdziwy pokój łączy z jego perspektywy dwie zmiany: odsunięcie Putina od władzy i integracja Ukrainy z Unią Europejską. Członkostwo w NATO ocenia jako znacznie trudniejsze do osiągnięcia niż integrację europejską. Do czasu realizacji tych warunków napięcie między państwami może utrzymywać się przez wiele lat.
Jakie są zagrożenia militarne i humanitarne przed zimą?
Bildt ostrzega przed kolejną zimą wojenną. Przewiduje, że Rosja będzie dalej atakować infrastrukturę energetyczną, cieplną i wodociągową oraz obiekty przemysłu zbrojeniowego. Skutkiem takich działań może być utrata możliwości korzystania z wind i innych instalacji w dużych blokach mieszkalnych, co może wymusić ewakuacje na masową skalę. Ukraina natomiast celuje w linie zaopatrzeniowe prowadzące na Krym oraz w rosyjski przemysł wojskowy i sektor naftowo-gazowy.
Jaką rolę ma Europa i ile to kosztuje?
Bildt podkreśla, że kluczowe jest dalsze wsparcie finansowe ze strony Europy. W jego ocenie bieżące wsparcie dla Ukrainy wynosi łącznie około 0,4% PKB rocznie. Głównymi darczyńcami pozostają Europa Północna, Niemcy, Polska i Wielka Brytania. Były polityk uważa, że w krótkim i średnim terminie pomoc finansowa może mieć większe znaczenie niż przekazywanie złożonych systemów uzbrojenia, których zasoby w krajach europejskich bywają ograniczone.
Jakie skutki polityczne i gospodarcze widzi Bildt?
Bildt ocenia, że inwazja Rosji okazała się porażką strategiczną Putina, skoro po czterech i pół roku kontroluje on mniej niż 20 procent terytorium Ukrainy. Z drugiej strony zwraca uwagę na ryzyko, że Ukraina mimo militarnego oporu może mieć trudności z odbudową, stabilizacją społeczną i zapewnieniem długoterminowej obrony. Były premier dostrzega też możliwości biznesowe dla firm zagranicznych w procesie odbudowy — sektor obronny, infrastruktura, usługi IT i produkcja przemysłowa wymienił jako obszary perspektywiczne.
Bildt zwraca uwagę, że ukraińskie reformy i zmiany personalne — w tym roszady w rządzie i powierzenie obowiązków ministra obrony byłemu szefowi wywiadu — są elementami dostosowań do zimy wojennej. W jego opinii istotne będzie dalsze rozwijanie porozumień obronnych, które zapewnią Ukrainie trwałe wsparcie i ochronę przed przyszłą agresją.
Według Carla Bildta zakończenie ostrej fazy walk nie musi oznaczać pokoju. Rozejm lub stan zawieszenia mogą prowadzić do wieloletniego napięcia, a realna poprawa bezpieczeństwa wymaga zmian politycznych w Rosji i integracji Ukrainy z Unią Europejską.
