| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Zofia Józefa Alexandrowicz |
| Urodzenie | 25 kwietnia 1930, Kraków |
| Zgon | 20 czerwca 2024, Kraków |
| Zawód | geolożka, geomorfolożka, profesor nauk o Ziemi |
| Edukacja i stopnie | |
| Uczelnie | Uniwersytet Jagielloński, Akademia Górniczo-Hutnicza |
| Stopnie | dr (1965), dr hab. (1978), tytuł profesora (1993) |
| Zatrudnienie | |
| Instytucje | Instytut Ochrony Przyrody PAN, uczelnie w Krakowie |
| Wybrane prace | |
| Główne obszary | skałki piaskowcowe, geoochrona, georóżnorodność |
Zofia Alexandrowicz była specjalistką w dziedzinie ochrony przyrody nieożywionej i autorką ponad 250 publikacji naukowych i popularnonaukowych. Jej prace obejmują badania skałek piaskowcowych, form wydmowych oraz opracowania dotyczące waloryzacji i ochrony dziedzictwa geologicznego.
Życiorys i kariera naukowa
Urodziła się w Krakowie jako córka Romana i Zofii. Po zdaniu matury w 1950 rozpoczęła studia geologiczne; kierunek przeniesiono następnie na Akademię Górniczo-Hutniczą, gdzie uzyskała magisterium. Po krótkim okresie pracy jako nauczycielka w Technikum Geologicznym w Krakowie dołączyła w 1958 do Zakładu Ochrony Przyrody PAN, który prowadził Walery Goetel.
Stopień doktora uzyskała w 1965 na Uniwersytecie Jagiellońskim za badania tworzonych utworów górnej kredy, a habilitację otrzymała w 1978 za monografię o piaskowcowych skałkach zachodnich Karpat fliszowych. Tytuł profesora nadano jej w 1993. W Instytucie Ochrony Przyrody PAN zajmowała stanowiska profesora nadzwyczajnego i zwyczajnego, kierowała Pracownią, a później Zakładem Ochrony Przyrody Nieożywionej i Zakładem Georóżnorodności w latach 1970–2000. Na emeryturę przeszła w 2001, lecz przez kilka kolejnych lat kontynuowała prace naukowe.
Badania naukowe i wkład w geoochronę
Głównym przedmiotem badań Alexandrowicz były skałki piaskowcowe w Beskidach i na Pogórzu Karpackim — ich rozmieszczenie, morfologia, geneza oraz zagadnienia związane z ochroną. Wyniki tych badań zebrała w rozprawie habilitacyjnej z 1978. Zajmowała się też formami wydmowymi Pustyni Błędowskiej, górskimi wodospadami, ruchami masowymi kształtującymi rzeźbę Karpat oraz procesami wietrzenia fizycznego i chemicznego powierzchni skałek.
Istotną część dorobku stanowią publikacje dotyczące ochrony dziedzictwa geologicznego. Kierowała zespołem, który przygotował monografię Waloryzacja przyrody nieożywionej obszarów i obiektów chronionych w Polsce (1992). Dzięki jej działaniom Groty Kryształowe w Kopalni Soli Wieliczka uznano za rezerwat przyrody w 2000 roku; była też głównym współautorem i redaktorem monografii poświęconej temu obiektowi.
Publikacje wybrane i odznaczenia
Do wybranych publikacji należą:
- Alexandrowicz Z., 1962: Piaski i formy wydmowe Pustyni Błędowskiej.
- Alexandrowicz Z., 1970: Skałki piaskowcowe w okolicy Ciężkowic nad Białą.
- Alexandrowicz Z., 1978: Skałki piaskowcowe zachodnich Karpat fliszowych.
- Alexandrowicz Z., Kućmierz A., Urban J., Otęska-Budzyn J., 1992: Waloryzacja przyrody nieożywionej obszarów i obiektów chronionych w Polsce.
Za osiągnięcia naukowe otrzymała Nagrody Naukowe Polskiej Akademii Nauk w 1974 i 1979. Otrzymała Srebrną Odznakę „Za zasługi dla Ziemi Krakowskiej” (1983), Złoty Krzyż Zasługi (1984) oraz Medal 40-lecia Polski Ludowej (1985). W 2003 została uhonorowana Nagrodą Naukową Ministerstwa Środowiska.
Pochowana została na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
