Analiza dotyczy strat sklepów powiązanych z błędami i oszustwami przy kasach samoobsługowych oraz metod, które sieci handlowe i dostawcy technologii wprowadzają, by te straty zmniejszyć. Dane pochodzą z badań ECR Retail Loss i Uniwersytetu w Leicester, raportów branżowych oraz opisanych przypadków z rynku szwajcarskiego i polskiego.
Jakie straty generują kasy samoobsługowe?
Badanie ECR Retail Loss i Uniwersytetu w Leicester wskazuje, że na każde 1000 klientów korzystających z kas samoobsługowych sklepy tracą około 230 EUR. Dla sklepu średniej wielkości ze strefą samoobsługową przekłada się to na średnie miesięczne straty rzędu 5416 EUR. W Polsce sieci handlowe oceniają skalę problemu różnie — część wskazuje na rosnącą liczbę nadużyć, inne podkreślają, że prawidłowa integracja systemów i obsługa minimalizują ryzyko.
Jak dochodzi do błędów i nadużyć?
Do najczęstszych mechanizmów należą: niezamierzone pominięcie pozycji przy skanowaniu, zamiana kodu produktu na tańszy, problemy z ważeniem artykułów luzem oraz celowe ukrywanie towaru w koszyku. Dodatkowym wyzwaniem są produkty objęte ograniczeniami wiekowymi — ich zakup wymaga interwencji obsługi. Opisany przypadek w sieci Migros w Szwajcarii pokazuje, że nawet pomyłka kilku produktów może doprowadzić do postępowania, gdy systemy nadzoru powiążą transakcję z nagraniami wideo i danymi płatniczymi.
Jak sklepy próbują ograniczyć straty?
Detaliści łączą kilka rozwiązań. Firmy technologiczne instalują zaawansowane systemy monitoringu z kamerami i czujnikami oraz algorytmy analizujące przebieg transakcji. Exorigo-Upos informuje o ponad 600 instalacjach kas samoobsługowych w pierwszej połowie 2026 r. oraz o wdrożeniach kas hybrydowych, które działają i jako stanowisko z kasjerem, i jako self-checkout. W jednej z sieci budowlanych kasy samoobsługowe stanowią już około 60% wszystkich stanowisk, a kasy hybrydowe w praktyce pracują w trybie samoobsługi około 80% czasu.
Jakie konsekwencje ma stosowanie monitoringu?
Systemy łączące nagrania z danymi transakcyjnymi pozwalają szybsze wykrywanie nieprawidłowości, ale rodzą pytania o prywatność i procedury postępowania. W Szwajcarii sklepy mogą powiązać nagrania z płatnością kartą i w przypadku podejrzenia przestępstwa zachować materiały dłużej, jeśli są potrzebne jako dowód. Koordynacja między systemami lojalnościowymi, terminalami płatniczymi i monitoringiem zwiększa wykrywalność, ale też wymaga jasnych reguł przetwarzania danych.
Co to zmienia dla klientów i sklepów?
W praktyce rosną wymagania wobec systemów samoobsługowych: mają być szybkie, intuicyjne i mniej awaryjne, a jednocześnie bezpieczniejsze. Sieci przesuwają personel z rutynowego skanowania do obsługi sytuacji problemowych, kontroli strefy kasowej i wsparcia klienta. Dla sklepów ważna staje się nie tylko liczba urządzeń, ale jakość ekosystemu wokół nich — integracja z programami lojalnościowymi, mechanizmy wykrywania anomalii i procedury interwencji.
Firma Exorigo-Upos zrealizowała ponad 600 instalacji kas samoobsługowych w pierwszym półroczu 2026 roku.
