Rynek Główny w Krakowie to kwadratowy plac o bokach nieco przekraczających 200 × 200 m, uformowany w układzie szachownicowym miasta lokowanego na prawie magdeburskim w 1257 roku. Przez plac przebiega Droga Królewska łącząca Bramę Floriańską ze Wzgórzem Wawelskim. Na powierzchni Rynku zachowały się ślady dawnej zabudowy handlowej i kilka głównych zabytków.
Jak powstał Rynek Główny?
Lokację Krakowa na prawie magdeburskim przeprowadzono 5 czerwca 1257 roku. Rynek wytyczono jako centralny element czterech kwartałów miejskich i przeznaczono go dla handlu kupieckiego, z uwzględnieniem istniejącej wcześniej zabudowy Okołu. W średniowieczu do placu zbiegało się jedenaście głównych ulic; cztery z nich tworzyły podział na kwartale administracyjne.
W XIV wieku pojawiły się murowane obiekty handlowe, w tym Sukiennice i Kramy Bogate. W 1358 roku Kazimierz Wielki zrzekł się większości praw do obiektów na Rynku na rzecz miasta. Nazwy Rynku w źródłach zmieniały się od Ring do Forum; dopiero z końcem XIX wieku zaczęto częściej używać określenia Rynek Główny.
Co znajduje się na Rynku Głównym?
Na Rynku Głównym stoją lub znajdują się następujące obiekty:
- kościół św. Wojciecha, pierwotnie romański,
- wieża ratuszowa jako pozostałość rozebranego ratusza,
- Sukiennice,
- pomnik Adama Mickiewicza,
- pomnik Piotra Skrzyneckiego,
- płyty upamiętniające wejście Polski do Unii Europejskiej, insurekcję kościuszkowską i Hołd Pruski z 1525 roku,
- rzeźba autorstwa Igora Mitoraja,
- Studzienka im. Walentego Badylaka, Skarbona i fontanna.
Wokół Rynku rozciąga się zespół kilkusetletnich kamienic i pałaców. W ich wnętrzach działają m.in. Muzeum Historyczne Miasta Krakowa i Międzynarodowe Centrum Kultury. W pierzejach znajdują się znane lokale gastronomiczne, między innymi Wierzynek, Hawełka – Tetmajerowska, Wentzl, Redolfi i Pod Słońcem. Kawiarnia Vis a Vis mieści się pod numerem 29; w ogródku stoi figura Piotra Skrzyneckiego w kapeluszu.
Co kryje się pod powierzchnią Rynku?
Pod rynkiem znajduje się złożona warstwa podziemnych przestrzeni. We wrześniu 2010 roku otwarto Podziemia Rynku jako oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Poniżej głównej hali Sukiennic leży średniowieczna hala długa na 100 m i wysoka na 5 m.
Pod powierzchnią funkcjonują także piwnice i mini-muzeum archeologiczne pod kościołem św. Wojciecha. Istnieje podziemne połączenie między wieżą ratuszową a Sukiennicami. Od strony ul. Siennej rozciągają się tzw. Kramy Bogate o powierzchni około 1200 m².
Jakie wydarzenia i zmiany zachodzą na Rynku?
Rynek był miejscem średniowiecznych targów i uroczystości. W dawnych czasach odbywały się tam cztery targi; dwa największe przypadały na św. Stanisława i św. Michała. W okresie renesansu i baroku plac służył jako miejsce hołdów, ingresów monarszych i parad.
Współcześnie jednym z corocznych wydarzeń jest jarmark bożonarodzeniowy. W 2024 roku na Rynku działało 105 stoisk handlowych i gastronomicznych, sprzedawali towary kupcy z Polski i innych krajów. Na placu ustawiono ponad 600 choinek z plantacji świerków. Przy stoiskach stała drewniana szopka wykonana przez rzeźbiarza Józefa Lasika ze Stryszawy, a w kuźni kowalstwa można było kupić podkówkę z własnym imieniem. W celu poprawy bezpieczeństwa i ograniczenia zanieczyszczeń wprowadzono strefy piesze i strefy pieszo-rowerowe w obrębie Rynku i okolic.
Poziom terenu Rynku wzrósł od czasu jego powstania; w niektórych miejscach warstwa ziemi podniosła się o ponad 5 m, co szczególnie widać przy kościele św. Wojciecha i przy kościele Mariackim.
Informacje praktyczne
- Adres: Rynek Główny, 31-422 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (188 465 opinii)
