Apteka „Pod Orłem” mieściła się w narożnej kamienicy przy Małym Rynku w Podgórzu, w centrum getta krakowskiego. Założona przed I wojną światową, przed wojną obsługiwała mieszkańców Podgórza — zarówno Polaków, jak i Żydów. W czasie okupacji wyróżniała się tym, że działała wewnątrz murów getta i pozostawała miejscem spotkań oraz pomocy.
Jak powstała apteka?
Aptekę założył w 1909 roku mgr Józef Pankiewicz. Była to jedna z pierwszych aptek poza ścisłym centrum Podgórza. Do rodziny Pankiewiczów należała przez całe pierwsze powojenne dziesięciolecia. Po ukończeniu studiów farmaceutycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim Tadeusz Pankiewicz rozpoczął pracę w aptece w 1930 roku, a od 1934 roku pełnił obowiązki zarządcy.
Własność apteki pozostawała w rodzinie: po śmierci Józefa w 1942 roku majątek przeszły na wdowę Marię Pankiewiczową, która w 1945 roku zrzekła się praw na rzecz Tadeusza. Formalne przejęcie własności nastąpiło w 1946 roku.
Jaką rolę pełniła apteka w getcie?
Po utworzeniu getta apteka znalazła się w jego centrum. Władze niemieckie zgodziły, by apteka prowadziła działalność jako jedyna placówka tego typu wewnątrz getta, a na polecenie okupanta była czynna całodobowo. Tadeusz Pankiewicz był jedynym Polakiem mieszkającym na stałe w obrębie getta; pozostali pracownicy posiadali przepustki i wieczorami opuszczali getto.
Zespół apteki tworzyły: Irena Droździkowska, Aurelia Czort (z d. Danek) i Helena Krywaniuk — wszystkie związane z farmacją i z Uniwersytetem Jagiellońskim. Apteka stała się miejscem spotkań przedstawicieli życia intelektualnego i zawodowego getta, m.in. Mordechaja Gebirtiga, Abrahama Neumanna czy lekarzy takich jak Julian Aleksandrowicz.
Apteka pełniła wiele funkcji pomocowych i konspiracyjnych: była punktem aprowizacyjnym i łącznikiem z "aryjską" stroną miasta, przejęła część obowiązków poczty po jej zamknięciu w 1941 roku, chroniła represjonowanych w czasie aresztowań oraz przechowywała cenne dokumenty i rzeczy powierzone przez wysiedlanych. Dostarczano tam także półfabrykaty do farby do włosów oraz luminal dla ukrywanych dzieci.
Czym jest dziś Apteka Pod Orłem?
Pomieszczenia dawnej apteki stały się w latach 80. muzeum pamięci. W 1981 roku bar, który działał w tych wnętrzach, został zlikwidowany, a lokal przeznaczono na muzeum. Grupie osób znających historię apteki udało się utworzyć Muzeum Pamięci Narodowej, które otwarto 22 kwietnia 1983 roku.
W 2003 roku placówka stała się oddziałem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Fundusze przekazane muzeum przez Romana Polańskiego i Stevena Spielberga pozwoliły na modernizację ekspozycji. Od 2010 roku apteka należy do Trasy Pamięci Muzeum Historycznego, obok Fabryki Schindlera i ulicy Pomorskiej. W 2013 roku otwarto nową ekspozycję stałą poświęconą działalności Tadeusza Pankiewicza w getcie.
Informacje praktyczne
- Adres: Plac Bohaterów Getta 18, 33-332 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: śr–nd 9:00–17:00
- Telefon: +48126565625
- Strona internetowa: muzeumkrakowa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (1 768 opinii)
