Kontakt
Teraz Czwartek, 17 września 2026
Przewodnik

Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych PAN w Krakowie

Wojciech Olszewski • 3 min czytania

Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych PAN
Fot. Delimata · „Muzeum Geologiczne PAN w Krakowie” · licencja CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych PAN w Krakowie to placówka naukowo‑edukacyjna działająca przy krakowskim oddziale PAN. Muzeum posiada rozbudowane zbiory, w tym 333 okazy meteorytów, i prezentuje geologię okolic Krakowa.

Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych PAN w Krakowie działa w strukturze krakowskiego ośrodka badawczego PAN. Znajduje się w zabudowaniach sąsiadujących z Muzeum Archeologicznym i gromadzi zbiory geologiczne o długiej historii. W zbiorach wyróżnia się zwłaszcza obszerna kolekcja meteorytów oraz cenne okazy minerałów.

Historia

Zbiory muzealne zaczęto gromadzić w 1865 roku przy Komisji Fizjograficznej Towarzystwa Naukowego Krakowskiego. Później kolekcje przejęły Dział Geologiczny Akademii Umiejętności, a od 1921 roku opiekę nad częścią zbiorów sprawowało Muzeum Przyrodnicze PAU. Po utworzeniu PAN w 1954 roku część materiałów trafiła do Pracowni Geologiczno‑Stratygraficznej, z której wywodzi się dzisiejsze muzeum.

Siedziba

Muzeum zajmuje fragment zabudowań po dawnym kompleksie klasztornym karmelitów bosych. W tym miejscu od początku XVII wieku stały zabudowania klasztorne i kościół św. Michała; po przeniesieniu zakonu w 1797 r. obiekty przekształcono, między innymi na więzienie.

W kolejnych stuleciach obiekty zmieniały przeznaczenie — w XIX wieku na terenie dawnego kościoła urządzono siedzibę sądu karnego, a w XX wieku budynki używały różne organy państwowe. W latach 60. XX wieku w obrębie dawnego klasztoru wzniesiono nowy pawilon, który stał się siedzibą geologicznej placówki badawczo‑muzealnej PAN. W piwnicach części budynku zachowały się fragmenty murów wczesnośredniowiecznych obwałowań jednej z przedlokacyjnych osad Krakowa — Okołu. Na jednej ze ścian upamiętniono tablicą pierwszy masowy proces socjalistów polskich z 1880 roku, w którym głównym oskarżonym był Ludwik Waryński.

Zbiory

Zbiory muzeum podzielono na kolekcje dokumentalne, porównawcze i dydaktyczne. W zasobach znajduje się kilkaset kolekcji obejmujących od pojedynczych okazów po liczne serie okazów dokumentalnych. Muzeum dysponuje największą w Polsce kolekcją meteorytów — 333 okazy meteorytów.

Najważniejsze eksponaty

Wśród cenniejszych okazów muzeum wymienia się duże skupienie kryształów halitu pochodzące z 1901 roku z Grot Kryształowych w Wieliczce. Ten fragment kolekcji zachowuje się jako rzadki przykład halitu o kryształach dochodzących do 10 cm. Zbiory obejmują też liczne materiały paleontologiczne i litologiczne dokumentujące historię geologiczną regionu.

Ekspozycja

Muzeum udostępnia zbiory poprzez wystawę stałą zatytułowaną Budowa geologiczna obszaru krakowskiego, przygotowaną pod kierunkiem prof. Ryszarda Gradzińskiego. Wystawa ma charakter popularnonaukowy i koncentruje się na geologii terenów położonych na północ od Karpat.

Wystawa stała składa się z trzech uzupełniających się części: stratygraficzno‑litologicznej, paleontologicznej oraz części poświęconej tektonice, rzeźbie i historii poznania budowy geologicznej obszaru. Oprócz ekspozycji stałej muzeum organizuje również wystawy czasowe.

Udział w imprezach popularyzatorskich

Od 2007 roku muzeum regularnie bierze udział w Nocy Muzeów. Placówka uczestniczy także w jesiennej akcji Dni Otwartych Drzwi Muzeów Krakowskich organizowanej z inicjatywy Stałej Konferencji Dyrektorów Muzeów Krakowskich wraz z Urzędem Miasta Krakowa.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Ile meteorytów znajduje się w zbiorach muzeum?
Muzeum Geologiczne ING PAN posiada w swoich zasobach <strong>333 okazy meteorytów</strong>, co czyni tę kolekcję największą w Polsce.
Jakie są najcenniejsze okazy w zbiorach?
Do najcenniejszych okazów należy duża szczotka kryształów halitu z 1901 roku z Grot Kryształowych w Wieliczce — kryształy osiągają do 10 cm.
Jak zorganizowana jest wystawa stała muzeum?
Wystawa stała nosi tytuł "Budowa geologiczna obszaru krakowskiego" i obejmuje trzy części: stratygraficzno‑litologiczną, paleontologiczną oraz część poświęconą tektonice, rzeźbie i historii poznania budowy geologicznej.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Wojciech Olszewski

Nazywam się Wojciech Olszewski i w redakcji krakowskakancelaria.pl odpowiadam za dział Przewodnik. Opisuję miejsca warte odwiedzenia w Krakowie i okolicy — zabytki, muzea, szlaki i punkty, obok których mieszkańcy przechodzą codziennie.

Czytaj również