Fabryka Emalia Oskara Schindlera działała pierwotnie jako zakład produkcji naczyń emaliowanych założony w 1937 roku. W okresie okupacji zakład należał do Oskara Schindlera, który przemianował go na Deutsche Emailwarenfabrik i prowadził do 1945 roku.
Jak powstała i co się działo w fabryce?
Zakład powstał w 1937 jako spółka produkująca naczynia emaliowane. Jednymi ze współzałożycieli byli Izrael Kohn, Wolf Luzer Glajtman i Michał Gutman. W 1939 fabryka weszła w stan upadłości; w listopadzie tego roku nadzór nad nią objął Oskar Schindler.
Schindler wydzierżawił budynki na początku 1940 roku i wkrótce rozbudował zakład. W 1942 roku dobudowano trzykondygnacyjną część mieszczącą wzorcownię, magazyny i zaplecze administracyjne wraz z mieszkaniem właściciela. Początkowo produkowano naczynia emaliowane, a od 1943 uruchomiono dział produkcji zbrojeniowej, wytwarzający między innymi menażki dla Wehrmachtu oraz elementy amunicji.
Zatrudnienie stopniowo zmieniało się z dominacji Polaków na coraz większy odsetek pracowników żydowskich. Po likwidacji getta krakowskiego część ocalałych trafiła do obozu Płaszów, a Schindler starał się ulokować swoich pracowników w barakach obozowych na parceli przyległej do fabryki. W 1944 liczba zatrudnionych wynosiła około 1100 osób. Schindler, razem ze swoim księgowym Itzhakiem Sternem, sporządził tzw. listę Schindlera i ewakuował zakład zbrojeniowy do Brünnlitz; ponad tysiąc pracowników zostało dzięki temu uratowanych i pracowało tam do 8 maja 1945 roku.
Jak wygląda wystawa i co się prezentuje?
W części dawnego budynku przyjęto stałą ekspozycję Muzeum Historycznego Miasta Krakowa zatytułowaną "Kraków – czas okupacji 1939–1945". Ekspozycja korzysta z eksponatów oraz bogatej dokumentacji fotograficznej i archiwalnej pochodzącej ze zbiorów polskich i zagranicznych.
Wystawa została zorganizowana w licznych salach ekspozycyjnych i podzielona na segmenty tematyczne, które obejmują:
- wojnę 1939 roku
- rolę Krakowa jako ośrodka władzy Generalnego Gubernatorstwa
- życie codzienne mieszkańców podczas okupacji
- los Żydów krakowskich
- działalność Tajnego Państwa
- dzieje ludzi pracujących w fabryce i historia Oskara Schindlera
- zbiór dokumentów i fotografii uzupełniających ekspozycję
Co się działo po wojnie i jak funkcjonuje dziś?
W 1947 roku fabryka przeszła na własność skarbu państwa. Od 1948 roku obiekty były użytkowane przez Zakłady Wytwórcze Podzespołów Telekomunikacyjnych Telpod. Na terenie zakładu zachowała się waga pomostowa z lat 30. XX wieku.
Na początku XXI wieku budynek administracyjny przekazano instytucjom kulturalnym. W 2007 obiekt podzielono między Muzeum Historyczne Miasta Krakowa i Muzeum Sztuki Współczesnej. Muzealny oddział z ekspozycją o okupacji został otwarty uroczyście 10 czerwca 2010. Fabryka Schindlera znajduje się także na trasie Krakowskiego Szlaku Techniki.
Informacje praktyczne
- Adres: Lipowa 4, 30-702 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 9:00–20:00, pn 10:00–15:00
- Telefon: +48122570096
- Strona internetowa: muzeumkrakowa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (26 135 opinii)
