Wardzia powstała w XII wieku na zboczu góry Eruszeli jako rozległy zespół izb, korytarzy i pomieszczeń wykutych w skale. Prace budowlane ruszyły za panowania króla Jerzego III, a za panowania królowej Tamary kompleks uzyskał ostateczny kształt. W obrębie wykutych kondygnacji znajdowały się m.in. pomieszczenia mieszkalne, klasztor, szkoła, spichlerze oraz magazyny wina i żywności. Część obiektów nadal pełni funkcje sakralne: w Wardzii mieszkają mnisi, którzy powrócili tu w drugiej połowie XX wieku.
Jak powstała Wardzia?
Budowę rozpoczęto w drugiej połowie XII wieku — w źródłach podawana jest data 1184 jako początek prac, a rok 1213 jest łączony z zakończeniem zasadniczych robót za panowania królowej Tamary. Wydrążono kilka tysięcy komnat rozłożonych na około trzynaście poziomów skalnego stromego urwiska. Kompleks zaprojektowano jako samowystarczalny: wydzielono pomieszczenia gospodarcze, kuźnie, piekarnie, stajnie oraz zbiorniki i systemy magazynowania żywności. Do systemów zaopatrzenia w wodę doprowadzono kanały łączące miasto z pobliską rzeką.
Co zniszczyło miasto w 1283 roku?
W roku 1283 silne trzęsienie ziemi spowodowało odpadnięcie wierzchniej warstwy skalnej, przez co część wykutych komnat stała się widoczna z zewnątrz. Wstrząs uszkodził rozległe obiekty i zerwał system nawadniania, co ograniczyło samowystarczalność osady. W następnych stuleciach Wardzia doświadczyła kolejnych zniszczeń — w 1551 roku wzmiankowane są działania perskie, które doprowadziły do śmierci mieszkańców klasztoru, a później teren znalazł się pod kontrolą turecką. Po długim okresie opuszczenia do Wardzii wrócili mnisi w XX wieku i kontynuują tam życie zakonne.
Jak zwiedzać Wardzię?
Obecnie udostępniony do zwiedzania kompleks obejmuje wykute komnaty, klasztor z freskami z czasów królowej Tamary oraz sieć korytarzy i niezliczone pomieszczenia magazynowe. Zwiedzanie wymaga poruszania się po stromym terenie i wąskich przejściach; część zespołu przezwycięża się schodami i krótkimi odcinkami po skalnych korytarzach. Czas proponowany na spacer po obiekcie to około 1,5–2 godziny.
Na miejscu funkcjonują udogodnienia dla turystów: według informacji lokalnych obiekt jest otwarty w godzinach 10:00–19:00, a bilet wstępu kosztuje około 10 zł za osobę. Z parkingu kursuje krótki bus na podejście do wejścia — opłata za przejazd podawana jest na poziomie około 1,50 zł. Należy pamiętać, że część przestrzeni wciąż zajmują zakonnicy i fragmenty zabytkowych fresków wymagają ostrożnego traktowania. Czas zwiedzania: 1,5–2 godziny.
