Muzeum Archeologiczne w Krakowie powstało w 1850 roku jako Muzeum Starożytności. Z czasem zbiory znacznie się powiększyły dzięki darom i własnym wykopaliskom, a instytucja stała się ośrodkiem badań archeologicznych.
Jak powstało muzeum?
Muzeum zainaugurowano jako Muzeum Starożytności. Przy jego utworzeniu wystosowano apel do społeczeństwa o przekazywanie znalezisk i obiektów archeologicznych, co przyczyniło się do szybkiego rozrostu kolekcji. Wśród przekazanych eksponatów znalazł się m.in. posąg Światowida ze Zbrucza.
Placówka rozpoczęła także własne prace wykopaliskowe. Badania prowadzono m.in. na terenach Małopolski, a także na obszarach dawnej Rzeczypospolitej, w tym na Ukrainie, Litwie i Białorusi. Wraz z uczestnictwem w wykopaliskach związanych z budową Nowej Huty od 1949 roku Muzeum zbadało ten obszar bardzo szczegółowo.
Co wiadomo o zbiorach i badaniach?
Muzeum zgromadziło ponad 773 000 zabytków o charakterze ekspozycyjnym. Kolekcje powiększały się zarówno dzięki darom, jak i pracom terenowym. Zbiory obejmują materiały od pradziejów po średniowiecze oraz obiekty etnograficzne i zagraniczne.
Instytucja prowadziła i prowadzi badania archeologiczne w regionie Małopolski oraz poza jego granicami. W działalność naukową wpisują się wydawnictwa muzeum: seria "Biblioteka MAK", czasopismo "Materiały Archeologiczne" oraz dawne tomy "Materiałów Archeologicznych Nowej Huty".
Co zachowało się w budynku muzeum?
Teren, na którym stoi gmach muzeum, ma wielowiekową historię. Na przestrzeni IX–XIII wieku istniały tu drewniano-ziemne umocnienia podgrodzia Okół, a w XIV wieku wytyczono mur obronny miasta. Pozostałości tych umocnień zachowały się w podziemiach i w części ogrodu.
W północno-zachodnim narożniku zespołu budynków widoczne są relikty fortyfikacji oraz baszta Murarzy, przez którą zwiedzający wchodzą do budynku głównego. W przeszłości na terenie zajmowanym obecnie przez Muzeum istniały m.in. dwory, miejska łaźnia oraz klasztor z kościołem. Po likwidacji klasztoru w czasach zaborów część zabudowań pełniła funkcję sądu i więzienia; po 1956 roku obiekty przekazano na cele kulturalne.
Jak wygląda organizacja i modernizacja siedziby?
Od lat 60. XX wieku budynek stopniowo adaptowano dla potrzeb muzealnych — przenoszono pracownie, bibliotekę, magazyny i sale wystawowe. W związku z obchodami 175. rocznicy powstania muzeum zaplanowano zmiany w historycznej siedzibie.
W pierwszym etapie prac powiększono powierzchnię użytkową o około 700 m² poprzez adaptację dotąd nieużytkowanego poddasza. W zaadaptowanej przestrzeni powstała nowa wystawa stała oraz sala konferencyjna przystosowana również do zajęć edukacyjnych.
Jakie wystawy są w muzeum?
W gmachu głównym prezentowane są wystawy stałe, wśród nich "Pradzieje i średniowiecze Małopolski". Ekspozycja ukazuje wybrane etapy rozwoju regionu, opatrzone datami i hasłami chronologicznymi — od 70 000 p.n.e. po wiek XIV. Nowa aranżacja części pradziejowej wzbogacona jest o współczesne wizualizacje i uwzględnia potrzeby osób z niepełnosprawnościami.
Podziemia Muzeum poświęcone są historii miejsca oraz losom ludzi przebywających tu w przeszłości jako więźniowie. W obrębie ekspozycji zachował się m.in. duży fragment kamiennego muru miejskiego z przełomu XIV i XV wieku oraz cela śmierci z okresu okupacji niemieckiej.
Jakie wystawy sezonowe i czasowe funkcjonują w strukturze muzeum?
Muzeum prowadzi wystawy sezonowe i oddziały zewnętrzne. W podziemiach kościoła św. Wojciecha na Rynku Głównym prezentowana jest wystawa poświęcona dziejom Rynku i kościoła św. Wojciecha, czynna w sezonie od maja do października. Oddział nowohucki mieści się w Lamusie przy dworze w Branicach i prezentuje wystawę o garncarstwie pradziejowym.
W związku z pracami modernizacyjnymi znacznej części gmachu głównego niektóre ekspozycje zostały czasowo zamknięte (stan na 02.04.2024) — dotyczy to m.in. wystaw poświęconych bogom starożytnego Egiptu oraz peruwiańskim zbiorom Władysława Klugera. Zapowiedziano, że wystawy te zostaną ponownie zaprezentowane po zakończeniu remontu.
Jakie wystawy czasowe i projekty były szczególnie istotne?
W ostatnich latach Muzeum przygotowało i udostępniło liczne wystawy czasowe oraz objazdowe ekspozycje. Do ważnych projektów należały m.in. "Archeologiczna autostrada" prezentująca odkrycia z badań na trasie budowy autostrady A4 oraz "Ukraina przed wiekami" ukazująca zbiory pochodzące z terenów dawnej Rzeczypospolitej. Wśród innych wyróżnionych przedsięwzięć znalazły się ekspozycje poświęcone chrzestowi Polski oraz wystawa z Pompejów, która zawierała 114 oryginalnych eksponatów z Neapolu i otrzymała wyróżnienie w rankingu Archeologicznych Sensacji 2019.
Informacje praktyczne
- Adres: Senacka 3, 31-002 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: nd 11:00–16:00, wt–sob 9:00–17:00
- Telefon: +48124227100
- Strona internetowa: ma.krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (2 698 opinii)
