Fort nr 44 „Tonie” w Krakowie jest obecnie udostępniany zwiedzającym w ograniczonym zakresie i po wcześniejszym umówieniu. Obiekt przeszedł zmiany właścicielskie w 2025 roku i od tego czasu Zarząd Budynków Komunalnych prowadzi prace porządkowe, zabezpieczające oraz przygotowawcze do dalszej rewitalizacji.
Jak i kiedy można zwiedzać Fort Tonie?
Zarząd Budynków Komunalnych informuje, że Fort może być udostępniany systematycznie, zwykle 2–3 razy w miesiącu, w formie zorganizowanych wejść z przewodnikiem. W programie Dni Twierdzy Kraków 2026 zaplanowano zwiedzania Fortu 44 „Tonie” w dniach imprezy organizowanej od 19 września do 4 października 2026 roku, w tym terminy w weekend 27 września 2026 r. Zwiedzanie poza imprezami odbywa się po wcześniejszym umówieniu terminu z gospodarzem obiektu.
Jakie prace wykonano i jakie są plany techniczne?
W 2025 roku przeprowadzono prace zabezpieczające, które umożliwiły ograniczone udostępnianie fortu do zwiedzania. Roboty obejmowały zakrycie niebezpiecznych studzienek, odgrodzenie stref zagrożeń i zabezpieczenie przed zalewaniem unikatowych wież pancernych typu Senkpanzer M.2. Koszt tych prac przekroczył 160 tys. zł. W 2026 roku rozpoczęto porządkowanie zieleni i planowanie inwentaryzacji drzew.
Obecnie realizowana jest dokumentacja techniczna dotycząca hydroizolacji stropodachu koszar, schronu głównego oraz poterny. Przygotowanie projektu jest konieczne do uzyskania decyzji i pozwoleń na roboty budowlane. Projekt ma być wykonany do lutego 2027 r., a jego koszt wynosi blisko 100 tys. zł. Równolegle prowadzone są analizy możliwości doprowadzenia mediów — wody, kanalizacji i gazu — które wpłyną na zakres przyszłej adaptacji obiektu.
Co z prawem własności i sporami z Fundacją Janus?
Fort wcześniej był użytkowany przez Fundację „Janus” na podstawie umowy dzierżawy z 2008 r. Umowa została wypowiedziana w 2019 r., a ostateczne przekazanie obiektu do Zarządu Budynków Komunalnych nastąpiło po eksmisji 22 maja 2022 r. Uniwersytet wykorzystał obiekt na podstawie umowy użyczenia w 2023 r., a teren wrócił do ZBK w marcu 2025 r. 10 grudnia 2025 r. nastąpiła darowizna, w wyniku której Fort stał się własnością Gminy Miejskiej Kraków.
Przeciwko Fundacji „Janus” toczyło się łącznie 39 postępowań sądowych dotyczących fortów dzierżawionych przez fundację; 10 postępowań było w toku w momencie udostępnienia informacji. Kluczowe sprawy dotyczące Fortu 44 „Tonie” zakończyły się prawomocnie na korzyść Skarbu Państwa.
Czy i jakie konsultacje prowadzi miasto?
Wydział Dialogu, Konsultacji i Kontaktu Obywatelskiego Urzędu Miasta Krakowa wraz z Zarządem Zieleni Miejskiej przeprowadził pierwszy etap konsultacji społecznych dotyczących terenu wokół Fortu w okresie od 11 maja do 12 czerwca 2026 r. Zebrane opinie mają posłużyć do przygotowania wytycznych dla projektantów i koncepcji przestrzeni rekreacyjnej wokół fortu. Konsultacje dotyczyły terenu zewnętrznego i nie obejmowały ostatecznego określenia funkcji wewnątrz zabudowań fortecznych.
Dokumentacja projektowa z zakresu hydroizolacji oraz uzyskanie warunków przyłączy mediów są elementami, które pozwolą zaplanować harmonogram robót budowlanych i oszacować koszty dalszej rewitalizacji.
Projekt dokumentacji hydroizolacyjnej ma być ukończony do lutego 2027 r.
