Bazylika jest świątynią zakonu jezuitów i przykładem łączenia nowoczesnych rozwiązań konstrukcyjnych z odniesieniami do historycznych stylów. Projekt wykonał architekt Franciszek Mączyński, a realizacja trwała w latach poprzedzających i obejmujących I wojnę światową. Budynek wyróżnia wysoka wieża oraz bogate zdobienia zewnętrzne i wewnętrzne.
Historia
Jezuici osiedlili się w tym miejscu w 1868 roku. Dwa lata później ustawiono pierwszą, prowizoryczną kaplicę, którą stopniowo rozbudowywano — w 1870 r. kaplica miała 21 m długości i ozdobne elementy wykonane z marmuru. Pierwotna kaplica służyła przez cztery dekady; rozbiórkę rozpoczęto po przeniesieniu Najświętszego Sakramentu do nowo wzniesionego kościoła w maju 1912 r.
Decyzję o budowie nowej świątyni podjęto w 1903 r., a kamień węgielny poświęcono 1 listopada 1909 r. Budowa trwała do 1912 r., lecz wyposażenie i dekoracja uległy opóźnieniom z powodu działań wojennych. Konsekracja odbyła się 29 maja 1921 r. W 1960 r. papież Jan XXIII nadał kościołowi tytuł bazyliki mniejszej. W 1960 r. urządzono też kaplicę adoracji Najświętszego Sakramentu, poświęconą 29 października przez biskupa Karola Wojtyłę. W 1966 r. budynek wpisano do rejestru zabytków.
Architektura i elewacje
Projekt łączy elementy modernizmu z formami romańskimi, gotyckimi i barokowymi. Elewacje wykonano z czerwonej cegły, a obramowania okien i detale z szarego kamienia. Wieża kościelna osiąga wysokość 68 metrów i należy do najwyższych w Krakowie.
W zwieńczeniach okien umieszczono mozaiki przedstawiające herby miast, które wsparły budowę. Nad portalem pod wieżą znajduje się mozaika "Przebicie boku Chrystusa" według projektu Jana Bukowskiego. Rzeźby projektowane przez Xawerego Dunikowskiego zdobią elewację; figurę Chrystusa wyrzeźbił Karol Hukan, a boczne postacie odlewano z ołowiu w 1913 r. Pomnik autora świątyni, Franciszka Mączyńskiego, wykonał Xawery Dunikowski w 1912 r.; posąg w brązie ofiarowała zakonowi wdowa po architekcie w 1953 r.
Wnętrze i wyposażenie
Wnętrze podzielono na trzy nawy. Sklepienia wykonano z żelbetu — były to jedne z pierwszych tego typu rozwiązań w Krakowie. Posadzka naśladuje wzory znane z kościołów starochrześcijańskich. W latach 1914–1918 wykonano polichromię sklepień według projektu Jana Bukowskiego.
Mozaiki do nawy głównej zaprojektował w 1922 r. Leonard Strojnowski. Ławki zaprojektował sam Franciszek Mączyński, a dekorację konfesjonałów przypisuje się Janowi Bukowskiemu. Ołtarz główny powstał w latach 1915–1920 jako dzieło Mączyńskiego.
Fryz mozaikowy w prezbiterium zaprojektował Piotr Stachiewicz w 1913 r.; wykonała go firma Angelo Gianese z Wenecji, a umieszczono go w kościele w 1921 r. Mozaika ma 30 metrów długości i ukazuje hołd składany Chrystusowi przez świętych i błogosławionych polskich, prowadzonych przez św. Stanisława oraz naród polski prowadzony przez królową Jadwigę i króla Władysława Jagiełłę. W sześciu bocznych ołtarzach znajdują się rzeźby w stiuku autorstwa Karola Hukana z lat 1920–1930; szczególne znaczenie ma Ołtarz Matki Boskiej Anielskiej.
Organy
Instrument zamówiła firma braci Riegerów z Karniowa w 1928 r. (opus 2317). Organy mają 47 głosów i trakturę elektryczną. Kilkukrotnie poddawano je remontom; ostatni znany remont wykonano w 2007 r. Brzmienie instrumentu utrzymane jest w stylistyce romantycznej charakterystycznej dla przełomu XIX i XX wieku.
Informacje praktyczne
- Adres: Mikołaja Kopernika 26, 31-501 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: nd 6:00–19:00, pn–sob 6:00–12:00, pn–sob 14:00–19:00
- Telefon: +48126293414
- Strona internetowa: bazylika.jezuici.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (1 018 opinii)
