Kazimierz Albin — technik lotniczy i więzień KL Auschwitz

Kazimierz Albin trafił do KL Auschwitz jako więzień pierwszego transportu i po ucieczce działał w konspiracji w Krakowie. Po wojnie związał się z lotnictwem oraz zaangażował w upamiętnianie ofiar niemieckiego nazizmu i działalność Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem.

Życiorys i wczesne lata

Urodził się w Krakowie i przed wybuchem II wojny światowej ukończył czwartą klasę Gimnazjum Nowodworskiego. W styczniu 1940 próbował przedostać się na Zachód; podczas tej próby został zatrzymany na Słowacji. Po aresztowaniu więziono go kolejno w Preszowie, Muszynie, Nowym Sączu i Tarnowie, skąd trafił pierwszym transportem do KL Auschwitz. W obozie pracował w zakładzie odzieżowym, a potem w kuchni przeznaczonej dla esesmanów; podczas pobytu uprawiał też sport, grając m.in. w piłkę nożną i siatkówkę.

Ucieczka z Auschwitz i działalność konspiracyjna

Plan ucieczki zaczął tworzyć po trzech latach pobytu w obozie, lecz okazja nadarzyła się wcześniej. Razem z Franciszkiem Romanem opuścił obóz 27 lutego 1943 i przekroczył granicę Generalnej Guberni. Po krótkim ukrywaniu się u rodziny Romana Albin dotarł do Krakowa, gdzie zamieszkał pod nazwiskiem Franciszek Makowski. W konspiracji działał w krakowskiej dywersji; wraz z Romanem dokonywał napadów na żołnierzy niemieckich w celu zdobycia broni. Przyjął pseudonim „Jędrek”, został zaprzysiężony przez porucznika Mieczysława Tabora ps. „Kura” i po ukończeniu szkoły podchorążych w listopadzie 1943 pełnił funkcję szefa dywersji bojowej III Odcinka Komendy Obwodu Kraków – Miasto. W 1944 otrzymał stopień podporucznika i brał udział w wykonywaniu wyroków sądu podziemnego.

Konsekwencje ucieczki dla rodziny i los matki

Ucieczka Albina spotkała się z represjami skierowanymi przeciw jego najbliższym. Gestapo aresztowało jego matkę Michalinę oraz siostrę; siostrę później zwolniono, matkę natomiast osadzono latem 1943 najpierw w Auschwitz, a potem w obozie dla kobiet Ravensbrück. Matka wróciła z okresu wojennego wyniszczona i zmarła w 1950 w wieku 52 lat.

Praca zawodowa po wojnie i działalność społeczna

Po wojnie Albin zdał maturę i rozpoczął studia na Wydziale Lotniczym Politechniki Krakowskiej. Zatrudniony był w Biurze Projektów Energetycznych w Krakowie, następnie w Szybowcowym Zakładzie Doświadczalnym w Bielsku-Białej (1952–1963), a potem w Zjednoczeniu Przemysłu Lotniczego w Warszawie. Od 1966 pracował jako ekspert techniczny i handlowy w CHZ Metalexport w Warszawie. Po przejściu na emeryturę skupił się na działalności związanej z upamiętnianiem ofiar niemieckiego nazizmu i z działalnością Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem.

Zaangażowanie w upamiętnianie ofiar i publikacje

W 1989 opublikował wspomnienia zatytułowane List gończy, które później wznawiano, a wydawnictwo muzealne przygotowało wydanie rozszerzone. Książkę przetłumaczono na język niemiecki jako „Steckbriefliech gesucht”. Był jednym z założycieli Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem; pełnił funkcję wiceprezesa, a od 1995 został prezesem Zarządu Głównego. Od 2000 należał do Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej. W 2000 figurował także jako jeden z członków rady redakcyjnej przy publikacji „Księga pamięci” dotyczącej transportów Polaków do KL Auschwitz.

Ostatnie lata i wyróżnienia

Albin otrzymał liczne odznaczenia wojskowe i cywilne, m.in. Krzyż Walecznych, Krzyż Partyzancki, Krzyż Armii Krajowej oraz Krzyże Kawalerski, Oficerski i Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. Ożenił się z Ireną, byłą żoną kolegi z Auschwitz Kazimierza Nowickiego, i był ojczymem jego córki Wandy Nowickiej. Zmarł jako ostatni z więźniów pierwszego transportu do KL Auschwitz. Pochowany został na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, kwatera 22D-8-4.