| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jan Józef Adamus |
| Urodzenie | 12 marca 1896, Kraków |
| Zgon | 19 czerwca 1962, Łódź |
| Zawód | historiograf, historyk państwa i prawa |
| Wykształcenie i stopnie | |
| Studia | Wiedeń; Uniwersytet Lwowski |
| Doktorat | 1927, Uniwersytet Lwowski |
| Habilitacja | Uniwersytet Wileński |
| Miejsca pracy | |
| Akademia | Uniwersytet Lwowski, Uniwersytet Wileński, Uniwersytet Łódzki |
| Archiwa i biblioteki | Archiwum Miasta Wilno; Archiwum Armii Polskiej na Wschodzie; Biblioteka WSP w Łodzi |
Jan Adamus był specjalistą w dziedzinie historii prawa i państwa. Przez całe życie naukowe badał relacje polsko-litewskie, prawo karne i historiografię tych dziedzin.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się 12 marca 1896 roku w Krakowie jako syn Antoniego i Franciszki z domu Połącarz. Ukończył gimnazjum w Stanisławowie. W latach 1915–1916 studiował prawo w Wiedniu, a następnie kontynuował studia na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie w 1927 roku obronił doktorat pod kierunkiem Przemysława Romana Dąbkowskiego na podstawie pracy Zastaw w prawie litewskim w XV i XVI wieku.
W Wilnie uzyskał habilitację i łączył pracę naukową z zarządzaniem archiwum miejskim. Po wojnie podjął pracę na Uniwersytecie Łódzkim, gdzie awansował od docenta do profesora zwyczajnego w 1959 roku.
Kariera zawodowa i losy podczas wojny
W międzywojniu pełnił służbę w Wojskowym Sądzie Okręgowym Nr V w Krakowie; 19 marca 1928 prezydent RP nadał mu stopień kapitana w korpusie oficerów sądowych. W 1930 roku przeszedł w stan spoczynku i kontynuował pracę akademicką na Uniwersytecie Lwowskim, a od 1933 roku w Wilnie jako kierownik Archiwum Miasta oraz docent Katedry Historii Prawa Polskiego.
W 1940 został aresztowany przez NKWD i zesłany na terytorium Uzbeckiej SRR. W czasie wojny kierował Archiwum Armii Polskiej na Wschodzie w Jerozolimie. W latach 1944–1947 przebywał w Szkocji, gdzie prowadził Archiwum i Muzeum Polskich Sił Zbrojnych oraz wykładał historię ustroju Polski w Polskim Wydziale Prawa na uniwersytecie w Oksfordzie.
Badania naukowe i dorobek
Badania Jana Adamusa koncentrowały się na historii prawa i państwa polskiego oraz litewskiego, na historii prawa karnego i na historiografii tych dziedzin. Odrzucił tezę Anatola Lewickiego o bezpośredniej inkorporacji Litwy do Polski po unii krewskiej i analizował dorobek Oswalda Balzera, szczególnie jego koncepcje dotyczące następstwa tronu w czasach piastowskich.
W pracy naukowej wysunął tezę, że Polska Piastów nie znała czystej dziedziczności tronu, a krąg elektorów ograniczał się do członków dynastii. Do ważniejszych publikacji należą m.in. Kodeks dyplomatyczny Litwy (1930), Państwo litewskie w latach 1386–1398 (1932) oraz Metoda prawnicza w historii (1956).
Funkcje, afiliacje i pochówek
Był związany z Instytutem Nauk Prawnych PAN oraz z Instytutem Historii PAN. Wybierano go na członka korespondenta Towarzystwa Naukowego Warszawskiego w 1936 roku. Pełnił także kierowniczą funkcję Biblioteki Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Łodzi w latach 1949–1951.
Zmarł 19 czerwca 1962 roku w Łodzi. Został pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi.
