Barbakan to okrągła warownia usytuowana po południowej stronie ulicy Basztowej, przed Bramą Floriańską. Budowla pełniła funkcję obronną jako wysunięty przedmurze obwodu miejskiego Krakowa.
Jak wygląda Barbakan?
Budowla ma formę wycinka koła o średnicy wewnętrznej 24,40 m. Grubość murów dochodzi do ponad 3 metrów, co nadaje konstrukcji masywny charakter.
Barbakan ma siedem wieżyczek ułożonych naprzemiennie - okrągłe i sześcioboczne. Dawniej łączyła go z Bramą Floriańską długa szyja murów, wewnątrz której znajdowały się hurdycje wspierane na arkadach oraz otwory strzelnicze.
Jak powstał Barbakan w Krakowie?
Barbakan wzniesiono w latach 1498–1499 za panowania króla Jana Olbrachta. Decyzję o budowie podjęto z obawy przed najazdem wołosko-tureckim po klęsce bukowińskiej; król osobiście położył kamień węgielny i przekazał na ten cel 100 grzywien.
Inspiracją dla króla były dwa barbakany z Torunia — Starotoruński z 1429 roku i Chełmiński z 1449 roku — których walory obronne skłoniły go do wykonania podobnej fortalicji w Krakowie.
Jakie działania i projekty dotyczyły Barbakanu w XIX i XX wieku?
Na początku XIX wieku istniały plany wyburzenia fortyfikacji. Dekret cesarski z 1806 zalecał zburzenie warowni z powodów sanitarnych, lecz senator Feliks Radwański w 1816 roku publicznie bronił Barbakanu i Bramy Floriańskiej, argumentując przeciw takim decyzjom; jego stanowisko ostatecznie przeważyło.
W 1909–1910 pojawił się projekt umieszczenia w Barbakanie Panoramy Grunwaldzkiej autorstwa Jana i Tadeusza Styków. Artyści przedstawili szkice i wydali broszurę „Grunwald w Rondlu Bramy Floriańskiej”, lecz Centralna Komisja do spraw opieki nad zabytkami w Wiedniu nie wyraziła zgody, obawiając się uszkodzeń historycznej budowli. Diorama Grunwaldzka została ostatecznie wystawiona w drewnianym pawilonie na placu św. Ducha.
Co można zobaczyć dziś i jakie są współczesne funkcje Barbakanu?
Barbakan jest oddziałem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa i służy jako miejsce ekspozycji wystaw. W obiekcie zachowały się elementy architektury obronnej, które ilustrują jego dawne funkcje militarne.
Obiekt bywa wykorzystywany jako arena walk sportowych i historyzowanych pokazów — przykładowo odbywają się tam mistrzostwa w szermierce oraz inscenizowane walki rycerskie i tańce dworskie. Muzeum organizuje również projekcje filmowe pod nazwą BarbaKino, określane jako średniowieczne kino letnie.
Upamiętnienia i legendy związane z Barbakanem
Na murach Barbakanu znajduje się płyta poświęcona Marcinowi Oracewiczowi. Legenda głosi, że podczas konfederacji barskiej, kiedy zabrakło mu amunicji przy obronie Krakowa, nabił karabin guzikiem od czamary i zabił rosyjskiego dowódcę Panina.
Ostatni zachowany akapit opowiada o trwałej roli Barbakanu jako zabytku i miejscu wydarzeń kulturalnych związanych z historią miasta.
Informacje praktyczne
- Adres: Basztowa, 30-547 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 10:30–18:00
- Telefon: +48124210201
- Strona internetowa: muzeumkrakowa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (6 893 opinie)
