Ile zarabia członek komisji wyborczej?

Myślisz o pracy w komisji wyborczej i chcesz wiedzieć, ile możesz na tym zarobić? Zastanawiasz się też, jakie są zasady i wymagania dla członków komisji. Z tego tekstu dowiesz się, jakie diety przysługują w 2024 i 2025 roku oraz co dokładnie wiąże się z taką funkcją.

Ile zarabia członek komisji wyborczej?

Wynagrodzenie za pracę w komisji wyborczej ma formę zryczałtowanej diety. Oznacza to, że nie dostajesz pensji godzinowej, ale jedną kwotę za cały okres pracy i wymagane szkolenia. Stawki zależą od rodzaju wyborów oraz funkcji pełnionej w komisji, dlatego różnią się między wyborami samorządowymi a prezydenckimi.

Najprostszym sposobem, aby zobaczyć różnice, jest porównanie funkcji w komisjach i kwot ustalonych przez Państwową Komisję Wyborczą w uchwałach wydawanych przed kolejnymi głosowaniami. Dla wielu osób to realna możliwość dorobienia kilkuset złotych w jeden weekend, dlatego zainteresowanie bywa bardzo duże.

Stawki w wyborach prezydenckich 2025

W uchwale PKW z 2 sierpnia 2023 r. określono wysokość diet dla członków komisji w wyborach Prezydenta RP. Wysokość świadczenia zależy od tego, czy jesteś zwykłym członkiem, zastępcą przewodniczącego czy przewodniczącym obwodowej komisji.

W wyborach prezydenckich 2025 w komisjach obwodowych obowiązują następujące stawki diet za pierwsze głosowanie: 500 zł dla członka komisji, 600 zł dla zastępcy przewodniczącego oraz 700 zł dla przewodniczącego. W przypadku ponownego głosowania, czyli drugiej tury, diety są niższe i wynoszą odpowiednio 375 zł, 450 zł i 525 zł.

Stawki w wyborach samorządowych 2024

Inne kwoty dotyczą wyborów do organów jednostek samorządu terytorialnego. W czasie wyborów samorządowych w 2024 roku przewodniczący obwodowych komisji otrzymują 900 zł, ich zastępcy 800 zł, a zwykli członkowie komisji 700 zł. Różnice wynikają z innych rozporządzeń i uchwał przyjmowanych dla poszczególnych rodzajów wyborów.

Jeśli w wyborach wójta, burmistrza lub prezydenta miasta potrzebna jest druga tura, to członkom komisji przysługują diety w wysokości połowy tych kwot. Dla przewodniczącego oznacza to 450 zł, dla zastępcy 400 zł, a dla członka komisji 350 zł za pracę przy powtórnym głosowaniu w tej samej gminie.

Okręgowe i rejonowe komisje

Wynagrodzenie w komisjach wyższego szczebla jest wyższe niż w zwykłych komisjach obwodowych. W uchwale z 2 sierpnia 2023 r. wskazano, że członkowie okręgowych komisji wyborczych oraz członkowie rejonowych komisji wyborczych w wyborach prezydenckich otrzymują po 1000 zł diety. To funkcje bardziej specjalistyczne, związane z nadzorem nad wieloma obwodami.

Osobno uregulowano także diety dla członków komisji tworzonych poza granicami Polski. Tam stawka wynika z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2013 r. i jest powiązana z wysokością diety za dobę podróży zagranicznej dla danego państwa. Przy wyliczaniu stosuje się określone mnożniki, które biorą pod uwagę czas pracy komisji za granicą.

Dieta członka komisji wyborczej ma charakter ryczałtowy i nie zależy od liczby godzin spędzonych w lokalu wyborczym.

Jakie są zadania komisji wyborczej?

Stawki diet są ściśle związane z zakresem obowiązków. Obwodowa komisja wyborcza to zespół, który odpowiada za całe przeprowadzenie głosowania w danym lokalu i prawidłowe ustalenie wyników. To właśnie na tym poziomie zapada najwięcej bieżących decyzji dotyczących kart, urn i pracy lokalu.

Przepisy Kodeksu wyborczego wymieniają konkretne czynności, które komisja musi wykonać w dniu wyborów i po ich zakończeniu. To nie jest wyłącznie siedzenie przy stoliku, ale także odpowiedzialność za dokumenty, protokoły oraz za kontakt z wyższymi komisjami w razie problemów.

Praca w dniu głosowania

W dniu wyborów komisja przychodzi do lokalu wcześnie rano, często około godziny 6. Najpierw sprawdza kompletność kart do głosowania, urny oraz materiały pomocnicze, po czym przygotowuje lokal na przyjęcie wyborców. Po otwarciu lokalu członkowie komisji dzielą się zadaniami przy wydawaniu kart i prowadzeniu spisu wyborców.

Do podstawowych zadań komisji należy przeprowadzenie głosowania w obwodzie, czuwanie nad tym, aby każdy wyborca otrzymał właściwą kartę i podpisał się na liście. Komisja pilnuje także, aby w lokalu przestrzegano prawa wyborczego, a przebieg głosowania był spokojny i przejrzysty dla wszystkich obecnych.

Liczenie głosów i dokumentacja

Najbardziej intensywny moment zaczyna się po zamknięciu lokalu. Komisja plombuje urny, przelicza niewykorzystane karty i dopiero potem otwiera urny z oddanymi głosami. Liczenie bywa czasochłonne, szczególnie w dużych obwodach, gdzie oddano wiele głosów i gdzie są równocześnie różne rodzaje kart.

Po zliczeniu głosów komisja sporządza protokół, który musi być zgodny z wymogami Państwowej Komisji Wyborczej. Ostateczny wynik głosowania jest wywieszany w lokalu i przekazywany do właściwej komisji okręgowej lub rejonowej. Dopiero wtedy praca obwodowej komisji dla danego głosowania się kończy.

Kto może zostać członkiem komisji?

Warunkiem podstawowym jest posiadanie czynnego prawa wyborczego w danych wyborach. To oznacza, że kandydat musi spełniać wymogi wiekowe i obywatelskie, a jednocześnie mieć pełnię praw publicznych. Część reguł wynika wprost z Kodeksu wyborczego, a część z wytycznych PKW.

Przy wyborze kandydatów bierze się także pod uwagę ich miejsce zamieszkania. Osoba zgłaszana do komisji powinna na stałe mieszkać w województwie, w którym działa dana komisja. Musi też być ujęta w Centralnym Rejestrze Wyborców w stałym obwodzie głosowania w jednej z gmin tego województwa.

Wymagania formalne

Aby zostać członkiem obwodowej komisji wyborczej, trzeba spełnić kilka podstawowych warunków wskazanych w przepisach. Chodzi o to, żeby w komisji zasiadały osoby posiadające prawa wyborcze i zdolność do czynności prawnych. Przepisy jasno to opisują, co ułatwia weryfikację zgłoszeń przez urzędników wyborczych.

Osoba, która chce pracować w komisji, musi: być obywatelem polskim, najpóźniej w dniu zgłoszenia ukończyć 18 lat, mieć pełnię praw publicznych oraz nie być prawomocnie pozbawiona praw wyborczych. Nie może również pozostawać pod prawomocnym ubezwłasnowolnieniem. Bez spełnienia tych warunków zgłoszenie zostanie odrzucone na etapie weryfikacji.

Kto jest wyłączony z udziału

Czy każda pełnoletnia osoba może zasiąść w komisji, jeśli wyrazi taką chęć? Nie. Kodeks wyborczy zawiera katalog wyłączeń, które mają zagwarantować bezstronność pracy komisji i uniknąć konfliktu interesów. Chodzi przede wszystkim o osoby bezpośrednio zaangażowane w kampanię wyborczą lub powiązane rodzinne z kandydatami.

Nie mogą zostać członkami komisji między innymi: kandydaci w danych wyborach, pełnomocnicy wyborczy i finansowi komitetów, komisarze wyborczy, urzędnicy wyborczy, mężowie zaufania oraz obserwatorzy społeczni. Wyłączone są też osoby spokrewnione z kandydatem, na przykład małżonek, wstępni, zstępni, rodzeństwo czy osoby pozostające w stosunku przysposobienia, jeśli kandydat startuje w okręgu, dla którego pracuje dana komisja.

Lista wyłączeń ma chronić bezstronność komisji wyborczej i wzmacniać zaufanie do wyników głosowania.

Jak zgłosić się do komisji?

Samo spełnienie wymogów formalnych nie wystarcza. Trzeba jeszcze złożyć zgłoszenie w odpowiednim terminie i we właściwej formie. W praktyce możesz to zrobić przez komitet wyborczy lub indywidualnie, a każda z tych dróg ma trochę inny przebieg.

W każdym kalendarzu wyborczym wyznaczone są konkretne daty, do których można zgłaszać kandydatów na członków obwodowych komisji. Przykładowo w wyborach samorządowych 2024 termin zgłaszania kandydatów minął 8 marca 2024 r., a komisje powołano do 18 marca 2024 r.. W wyborach prezydenckich 2025 zgłoszenia przez pełnomocników komitetów mają trwać do 18 kwietnia 2025 r., a komisje zostaną powołane do 28 kwietnia 2025 r..

Zgłoszenie przez komitet wyborczy

Najczęstsza droga to zgłoszenie przez komitet wyborczy zarejestrowany przez Państwową Komisję Wyborczą. W praktyce oznacza to kontakt z lokalnymi strukturami danego komitetu, który kompletuje listę kandydatów do komisji w danej gminie. Komitet przygotowuje formularze i przekazuje je dalej do urzędnika wyborczego.

Zgłoszenia przyjmują urzędnicy wyborczy właściwi dla gminy, w której znajduje się siedziba komisji, za pośrednictwem urzędu gminy. W Warszawie zgłoszenia przechodzą przez urzędy dzielnic. Warto podkreślić, że samo zgłoszenie nie gwarantuje powołania do komisji. Jeśli liczba kandydatów przekracza potrzebną obsadę, komisarz wyborczy dokonuje losowania lub innego przydziału zgodnie z wytycznymi.

Zgłoszenie indywidualne

Druga możliwość to samodzielne zgłoszenie swojej kandydatury. W tej opcji składasz wniosek do urzędnika wyborczego za pośrednictwem urzędu gminy albo bezpośrednio do komisarza wyborczego. Taka kandydatura może zostać wykorzystana, gdy konieczne jest uzupełnienie składu komisji, na przykład kiedy brakuje osób zgłoszonych przez komitety.

Państwowa Komisja Wyborcza podkreśla, że przepisy nie uzależniają zgłoszenia kandydata na członka komisji od zbierania podpisów popierających określoną listę wyborczą. Zbieranie lub składanie podpisów w zamian za korzyść majątkową lub osobistą jest wręcz zakazane przez art. 106 paragraf 3 Kodeksu wyborczego. Ocena, czy doszło do naruszenia przepisów karnych, należy do organów ścigania i sądów.

W praktyce procedurę zgłoszenia można streścić w kilku krokach, które powtarzają się przy każdych wyborach:

• sprawdzenie, czy spełniasz warunki formalne do zasiadania w komisji,
• wybór formy zgłoszenia – przez komitet wyborczy lub indywidualnie,
• wypełnienie formularza i złożenie go w urzędzie gminy lub dzielnicy,
• oczekiwanie na decyzję komisarza wyborczego o powołaniu do komisji.

Po powołaniu otrzymasz informację o szkoleniu, miejscu pracy komisji i godzinach, w jakich musisz stawić się w lokalu wyborczym. Od tego momentu obowiązują cię przepisy i wytyczne dotyczące członków komisji.

Na co jeszcze możesz liczyć?

Dieta to niejedyny element finansowy związany z pracą w komisji. Członkom komisji przysługuje także zwrot kosztów dojazdu do lokalu oraz ewentualnych noclegów, jeśli jest to uzasadnione. Wynika to z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2013 r., które określa należności z tytułu podróży służbowej w jednostkach sfery budżetowej.

W przypadku komisji tworzonych za granicą, członkowie otrzymują zryczałtowaną dietę obliczaną na podstawie diety za dobę podróży zagranicznej dla danego kraju z zastosowaniem odpowiednich mnożników. Dzięki temu stawki uwzględniają wyższe koszty życia i konieczność dłuższego zaangażowania przy organizacji głosowania poza Polską.

Poza samą dietą wiele osób ceni sobie także inne aspekty tej pracy, które trudno przeliczyć na pieniądze. Do najczęściej wymienianych należą:

• doświadczenie w pracy zespołowej pod presją czasu,
• poznanie od środka procedur wyborczych i działania państwa,
• kontakt z mieszkańcami i lokalnym życiem publicznym,
• poczucie realnego udziału w procesie wyborczym.

W największych głosowaniach, jak wybory parlamentarne w 2023 r., w Polsce działało ponad 31 tysięcy obwodów, w których zasiadało ponad 258 tysięcy członków komisji. W wyborach prezydenckich 2025 planuje się kilkadziesiąt tysięcy obwodów i ponad 250 tysięcy osób zaangażowanych w pracę komisji. W dniu wyborów to właśnie te osoby wychodzą z lokalu wyborczego jako ostatnie.